नेपाली राजनीतिमा पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ एक यस्तो नाम हो, जसलाई केन्द्रमा नराखी नेपालको आधुनिक इतिहास पुरा हुँदैन। हालैको चुनावी सरगर्मी र “प्रचण्डले के गरे?” भन्ने प्रश्न गरिरहेनेहरूका लागि यो लेख एउटा तथ्यपरक जवाफ हुन सक्छ।
​यहाँ प्रचण्डको नेतृत्वमा भएका १० उल्लेख्य र सकारात्मक कार्यहरू प्रस्तुत गरिएको छ:
​प्रचण्ड नेतृत्वका १० प्रमुख उपलब्धीहरू
​१. गणतन्त्रको स्थापना र राजतन्त्रको अन्त्य
​नेपालमा २४० वर्ष पुरानो निरंकुश राजतन्त्र ढालेर ‘संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र’ स्थापना गर्न प्रचण्डको मुख्य वैचारिक र नेतृत्वदायी भूमिका रह्यो। जनताको छोराछोरी नै राष्ट्रप्रमुख हुन पाउने व्यवस्था उनकै एजेन्डाको उपज हो।
​२. सफल शान्ति प्रक्रियाको नेतृत्व
​१० वर्षको सशस्त्र संघर्षलाई विस्तृत शान्ति सम्झौता मार्फत सुरक्षित अवतरण गराउनु विश्व राजनीतिकै लागि एउटा नमुना कार्य थियो। यसले देशलाई विनाशबाट जोगाएर विकास र संविधान निर्माणको बाटोमा ल्यायो।
​३. अध्याँरो युगको अन्त्य (लोडसेडिङ निवारण)
​प्रचण्डको दोस्रो कार्यकाल (२०७३ साल) मा कुलमान घिसिङलाई नेपाल विद्युत प्राधिकरणको जिम्मेवारी दिएर वर्षौंदेखिको भयावह लोडसेडिङ अन्त्य गरियो। यसले नेपालको आर्थिक र औद्योगिक क्षेत्रमा प्राण भर्ने काम गर्‍यो।
​४. समावेशिता र आरक्षणको सुनिश्चितता
​राज्यका हरेक अंगमा महिला, दलित, जनजाति, मधेसी र पिछडिएका वर्गको पहुँच पुर्‍याउन समावेशी र समानुपातिक व्यवस्था लागू गराउनु प्रचण्डको ठूलो सफलता हो। आज राज्यको मूलधारमा देखिएको विविधता उनकै पौरख हो।
​५. भ्रष्टाचार विरुद्धको साहसिक अभियान
​उनको तेस्रो कार्यकालमा नक्कली भुटानी शरणार्थी प्रकरण, ललिता निवास जग्गा काण्ड र सुन तस्करी जस्ता ठूला भ्रष्टाचार काण्डहरूमा निर्मम छानबिन र कारबाही सुरु गरियो। यसले “ठूला माछा” लाई पनि कानुनको दायरामा ल्याउन सकिन्छ भन्ने आशा जगायो।
​६. आर्थिक वृद्धिदरमा उल्लेख्य सुधार
​आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा, प्रचण्ड प्रधानमन्त्री हुँदा नेपालले झण्डै ७.५% को उच्च आर्थिक वृद्धिदर हासिल गरेको थियो, जुन पछिल्ला दशकहरूकै ऐतिहासिक सुधार मानिन्छ।
​७. सामाजिक सुरक्षा योजनाको विस्तार
​वृद्धभत्तामा वृद्धि, सामाजिक सुरक्षा कोषको प्रभावकारी कार्यान्वयन र विपन्न जनताको राज्यको सेवामा पहुँच पुर्‍याउने काममा उनको सरकारले विशेष ध्यान दियो। “नयाँ युगको सुरुवात” भनिएको योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा यसकै कडी हो।
​८. मध्यपहाडी लोकमार्ग र पूर्वाधार विकास
​पहाडी क्षेत्रको आर्थिक मेरुदण्ड मानिने मेची-महाकाली मध्यपहाडी लोकमार्गको काममा उनकै कार्यकालमा उच्च प्राथमिकता र प्रगति भएको थियो। यसले पहाडी भेगको बजार र बस्ती विकासमा ठूलो टेवा पुर्‍यायो।
​९. भरतपुरको नमुना विकास
​चितवनको भरतपुर महानगरपालिकालाई आधुनिक पूर्वाधार, सडक सञ्जाल र सिटी हल जस्ता ठूला आयोजना मार्फत नेपालकै उत्कृष्ट र नमुना सहर बनाउन उनले विशेष पहल र समन्वय गरे, जसको प्रशंसा विरोधीहरूले पनि गर्ने गर्छन्।
​१०. छिमेकी राष्ट्रहरूसँगको सन्तुलित सम्बन्ध
​नेपालको राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर भारत र चीन दुवै छिमेकी मुलुकहरूसँग सन्तुलित र कुटनीतिक सम्बन्ध कायम राख्न उनले परिपक्वता देखाएका छन्।
​निष्कर्ष:
राजनीतिमा आलोचना हुनु स्वाभाविक हो, तर तथ्यहरूले भन्छन्— नेपालमा भएका ठूला परिवर्तन र विकासका आधारस्तम्भहरूमा प्रचण्डको हस्ताक्षर छ। “प्रचण्डले केही गरेनन्” भन्नु इतिहास र वर्तमानका यी ठोस उपलब्धीहरूलाई नजरअन्दाज गर्नु मात्र हो।

लेखक : नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका केन्द्रीय सदस्य केशव दाहाल