थाङमिचागु चरिकोट दोलखा
थाङमिचागु डटकम संवाददाता

हिमाली जिल्लामा पाइने बहुमूल्य जडीबुटी यार्सागुम्बा स्थानीय बासिन्दाको आयआर्जनको प्रमुख स्रोतका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। प्रत्येक वर्ष संकलन मौसम सुरु भएसँगै उच्च हिमाली क्षेत्रमा हजारौं संकलनकर्ताको चहलपहल बढ्ने गरेको छ।

डोल्पा, मुगु, हुम्ला, जुम्ला, बाजुरा, दार्चुलालगायतका जिल्लाका उच्च हिमाली भेगमा स्थानीयसँगै देशका विभिन्न स्थानबाट आएका संकलनकर्ताहरू यार्सागुम्बा संकलनका लागि पुग्ने गरेका छन्। यसबाट प्राप्त आम्दानीले धेरै परिवारको वार्षिक घरखर्च धान्न, बालबालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य उपचार तथा दैनिक जीवनयापनमा महत्वपूर्ण टेवा पुग्ने गरेको स्थानीयहरू बताउँछन्।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा उच्च मूल्य र माग रहेकाले यार्सागुम्बालाई नेपालको महत्वपूर्ण निर्यातयोग्य जडीबुटीमध्ये एक मानिन्छ। यसले हिमाली क्षेत्रको स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान बनाउन उल्लेखनीय भूमिका खेलेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।

तर पछिल्ला वर्षहरूमा अनियन्त्रित संकलन, जलवायु परिवर्तन, प्राकृतिक वासस्थानमा आएको ह्रास तथा संरक्षणको अभावका कारण यार्सागुम्बाको उत्पादनमा चुनौती देखिन थालेको वन तथा वातावरण क्षेत्रका विज्ञहरूले बताएका छन्।

उनीहरूका अनुसार यार्सागुम्बाको दीर्घकालीन संरक्षणका लागि दिगो संकलन प्रणाली लागू गर्नु, संकलनकर्तालाई आवश्यक सचेतना प्रदान गर्नु तथा प्राकृतिक वासस्थानको संरक्षणमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ।

सम्बन्धित निकायले संकलन अनुमति प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाउने, राजस्व व्यवस्थापन पारदर्शी बनाउने, वातावरण संरक्षणमा प्रभावकारी कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तथा स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिता सुनिश्चित गर्न सके यार्सागुम्बा हिमाली क्षेत्रको दीर्घकालीन र दिगो आर्थिक आधार बन्न सक्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।